Bay Ülgen, Kayra Han’ın oğlu, ışığın ve iyiliğin tanrısıdır. Azametin, kutsiyetin ve nurun sembolü, refah ve bolluğun kaynağıdır. Sadece ilahi kudretiyle değil, aynı zamanda görkemiyle de bilinir. Uzun boylu ve heybetli bir yapıya sahiptir. Uzun saçları ve ayaklarına kadar uzanan sakalları, bilgelik dolu yüzüne asalet katar. Üç adet börk takar, mavi giysileriyle göklerin yüce hâkimiyetini simgeler. Bir elinde yıldırımlar gönderen güçlü bir yay, diğer elinde de Ulukayın’ın dallarını andıran ağır bir topuz taşır. Yüzünde yaşlı bir bilgenin vakarı vardır. Ebedi bilgeliğiyle insanlığa rehberlik eder.

Bay Ülgen’in meskeni göğün on altıncı katında, Altay Dağları’nın zirvesinde yer alan ihtişamlı, altından bir saraydır. Altın bir tahtta oturur ve tüm dünyanın düzenine hükmeder. Göğün efendisi olarak hava olaylarını ve gök cisimlerini yönetir. Toprağın verimliliği onun isteğiyle olur, bereket onun iradesiyle dağılır. Hayvanların çoğalması, tarlaların bereketlenmesi, ilhamın yeryüzüne inmesi hep onun elindendir. Alpların koruyucusudur ve savaşta kaybedilen kahramanlara yeniden can verme gücüne sahiptir.

Kâinatın yaratılışının ardından kendi suretinden karanlığın ruhu Erlik’i yaratmıştır. Ülgen, dünyayı ve içindeki tüm varlıkları yoktan var etmiş, tahtının yanında duran iki parlak ak güneşi yarıp insanlığın güneşini de bu ışıklardan yaratmıştır. İnsanlığı gözetmesi ve onlara rehberlik etmesi için kızlarından Bayanay’ı dünyaya gönderen de odur. Ülgen’in insanlığa verdiği en değerli hediye de muhakkak ki biri ak diğeri kara iki taş ile gelerek insanlara ateş yakmayı öğretmesidir.

Yedi oğlu ve dokuz kızı olan Bay Ülgen ile ancak ve ancak kamlar, Yayık Han aracılığıyla iletişime geçebilir. Bu ayinler sırasında Ülgen’in kızları da kamları yönlendirir ve onunla iletişim kurmalarına yardımcı olur. Lakin ona yaklaşmanın tek yolu bu değildir. Ülgen’e büyük bir bağlılık ve sadakat besleyen herkes onu hissedebilir. Kutsamasına erişmek için her dokuz yılda bir yaz ayında kayın ağaçları etrafında beyaz bir kısrak kurban edilir. Fakat bu kutsal hayvan kesilmez, doğanın ruhuna armağan edilerek doğu yönüne doğru serbest bırakılır. Bir daha kimse o kısrağa el süremez çünkü o artık Bay Ülgen’in lütfuna dokunmuş, yüce bir varlık olmuştur.